Deialog Ddigidol 2023-25: Adroddiad Effaith Cymru

Effaith ar athrawon

Sgiliau, gwybodaeth, hyder a chymhelliant athrawon gwell

Un canlyniad pwysig ar gyfer Deialog Ddigidol: Cymru yw cefnogi athrawon i helpu eu dysgwyr yn well i ymgysylltu mewn democratiaeth. Rydym yn darparu'r wybodaeth, y sgiliau a'r hyder i athrawon i gyflwyno tri gweithdy paratoadol i'w dysgwyr, a chefnogi hwyluso'r Deialog. 

Gwellodd y rhaglen allu athrawon i gyflwyno addysg ddemocrataidd ar draws y pedwar metrig yn sylweddol: Sgiliau, Gwybodaeth, Hyder a Chymhelliant. 

Roedd gwelliant cyfartalog o 30% ar draws y dangosyddion hyn. Gwelsom y cynnydd mwyaf yn hyder athrawon (44%), gan ddangos effeithiolrwydd y rhaglenni wrth rymuso athrawon i deimlo'n gyfforddus yn cyflwyno addysg ddemocrataidd. 

Athrawon a Dysgwyr yn Ysgol Gynradd Sant Ioan Llwyd
Ysgol Gynradd Gatholig Sant John Lloyd. (2024) .
“Rydw i wedi bod yn athro ers 32 mlynedd ac roeddwn i'n meddwl, efallai, nad oedd angen yr hyfforddiant arna i, ond mewn gwirionedd, sylweddolais fod angen yr hyfforddiant arna i ac roedd yn ddefnyddiol iawn, iawn.”
Claire Hart, athrawes, Ysgol Gynradd Gatholig Sant Ioan Llwyd

Roedd cynnydd llai mewn cymhelliant (13%), yn ôl pob tebyg oherwydd bod cymhelliant i gyflwyno addysg ddemocrataidd wedi dechrau mor uchel (81%).

Rhoddodd 100% o athrawon sgôr "dda" neu "dda iawn" i'r hyfforddiant athrawon a ddarparwyd gennym ar gyfer y rhaglen, gydag athrawon o bob lefel profiad a gwybodaeth yn dweud ei fod yn ddefnyddiol.

Canran yr Athrawon sy'n Cytuno bod ganddyn nhw'r Sgiliau, y Wybodaeth, yr Hyder a'r Cymhelliant i Annog Dysgwyr i Ymgysylltu â Gwleidyddiaeth

Dysgwyr yn Ysgol Gatholig Esgob Vaughan mewn sgwrs ag MS Mark Drakeford, a welir ar sgrin taflunydd.
Yr Esgob Vaughan mewn sgwrs ag MS Mark Drakeford
Ysgol Gatholig yr Esgob Vaughan. (2022).

Cyflwyno addysg ddemocrataidd ddi-bleidiol

Gwelodd hyder athrawon wrth gyflwyno cynnwys sy'n niwtral yn wleidyddol hwb sylweddol hefyd.

Roedd 94% o'r holl athrawon yn teimlo'n hyderus yn cyflwyno cynnwys sy'n niwtral yn wleidyddol ar ôl cymryd rhan yn y rhaglen, o'i gymharu â 56% cyn y rhaglen.

Canran yr Athrawon sy'n Teimlo'n 'Hyderus wrth Gyflwyno Cynnwys Gwleidyddol Niwtral i Ddysgwyr'

Cyn cymryd rhan mewn Deialog Ddigidol: Cymru

Canran yr Athrawon sy'n Teimlo'n 'Hyderus wrth Gyflwyno Cynnwys Gwleidyddol Niwtral i Ddysgwyr'

Ar ôl cymryd rhan yn Deialog Ddigidol: Cymru
“Mae yna lawer o ansicrwydd ymhlith cryn dipyn o athrawon o ran gofyn iddyn nhw gyflwyno rhywbeth gwleidyddol ond dw i'n meddwl mai'r hyn sy'n dda am [y rhaglen] yw pa mor strwythuredig oedd hi…gan eu sicrhau ein bod ni'n dysgu ffeithiau fel sut mae'r system yn gweithio yn hytrach na dweud wrthyn nhw sut i bleidleisio.”
Gareth Jones, athro, Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin

Cefnogi cofrestru pleidleiswyr

Er nad yw Deialog Ddigidol: Cymru yn cefnogi cofrestru pleidleiswyr yn uniongyrchol, gwelsom ei fod wedi rhoi hwb i hyder athrawon wrth gynorthwyo dysgwyr gyda'r broses gofrestru pleidleiswyr. 

Yn dilyn cymryd rhan yn y rhaglen, roedd 82% o athrawon yn teimlo'n hyderus yn “cefnogi dysgwyr i gofrestru i bleidleisio”, cynnydd o 19%. 

Gallai hyn ddangos bod y rhaglen yn rhoi hwb i hyder athrawon i gyflwyno addysg ddemocrataidd yn ehangach neu'n cefnogi athrawon i gael mynediad at gymorth arall gennym ni ac eraill.

“Rhoddoch chi’r math o hwb i ni wedyn i fynd i edrych yn rhywle arall i weld beth arall y gallem ni ei wneud. Mae’n debyg na fyddem ni wedi gwneud cymaint oni bai am y rhaglen hon.”
Helen Oyston, Ysgol Gynradd Gatholig Crist y Brenin

Canran yr Athrawon sy'n Teimlo'n 'Hyderus yn Cefnogi Dysgwyr i Gofrestru i Bleidleisio'

Cyn cymryd rhan mewn Deialog Ddigidol: Cymru

Canran yr Athrawon sy'n Teimlo'n 'Hyderus yn Cefnogi Dysgwyr i Gofrestru i Bleidleisio'

Ar ôl cymryd rhan yn Deialog Ddigidol: Cymru

Athrawon anarbenigol

Roedd yr athrawon a gyflwynodd y rhaglen yn addysgu amrywiaeth o bynciau gwahanol. Nid oedd 65% yn arbenigwyr gwleidyddiaeth na'r dyniaethau.

Arbenigedd pwnc athrawon a gyflwynodd Ddeialog Ddigidol: Cymru

Mae tystiolaeth yn awgrymu bod y rhaglen wedi cael effaith sylweddol ar allu athrawon nad ydynt yn arbenigwyr i gyflwyno addysg ddemocrataidd. Yn benodol, cynyddodd eu gwybodaeth 46 pwynt canran, a chynyddodd eu hyder 53 pwynt canran dros gyfnod y rhaglen.

Athrawon anarbenigol hefyd a welodd y newid cadarnhaol mwyaf yn eu hyder wrth gyflwyno cynnwys sy'n niwtral yn wleidyddol, gyda 92% o athrawon anarbenigol yn cytuno bod ganddynt hyder ar ôl cymryd rhan yn y rhaglen, cynnydd o 46 pwynt %. 

Canran yr Athrawon Anarbenigol sy'n Cytuno eu bod 'yn meddu ar y Sgiliau, y Wybodaeth, yr Hyder a'r Cymhelliant i Annog Dysgwyr i Ymgysylltu â Gwleidyddiaeth'

Cafodd y rhaglen effeithiau cadarnhaol hefyd ar athrawon mwy arbenigol, ond o ystyried eu lefelau uwch o wybodaeth, sgiliau a hyder cyn cymryd rhan, roedd y newidiadau'n llai arwyddocaol. Er enghraifft, cynyddodd eu gwybodaeth a'u hyder 25 pwynt canran.

Beth mae hyn yn ei olygu i'r rhaglen?

Mae'r rhaglen o fudd i athrawon arbenigol ac athrawon nad ydynt yn arbenigwyr, ond mewn gwahanol ffyrdd. 

I athrawon nad ydynt yn arbenigwyr, mae'r hyfforddiant a'r gefnogaeth a ddarperir yn eu galluogi i gyflwyno'r rhaglen yn hyderus. Dylai hyn hefyd sicrhau athrawon eraill nad ydynt yn arbenigwyr y gallant gyflwyno addysg ddemocrataidd drwy Ddeialog Ddigidol: Cymru. 

Gall athrawon arbenigol hefyd elwa o ddefnyddio'r rhaglen i ddatblygu ymhellach yr addysg ddemocrataidd y maent eisoes yn ei hwyluso.

“Cyn y rhaglen hon, na [doeddwn i ddim yn teimlo’n hyderus], oherwydd roeddwn i fel ‘ydych chi eisiau mynd i lawr y llwybr gwleidyddiaeth gyda phlant ysgol gynradd’, ond yna gweld pa mor ymgysylltiedig oedden nhw a’r cwestiynau roedden nhw’n eu gofyn, roedd yn braf iawn.”
Rhian Beaton, athrawes, Ysgol Gynradd Willowtown
“Mae’n dasg anodd cael gwleidyddiaeth Lefel A i’w dysgu pan nad ydych chi erioed wedi’i wneud o’r blaen. Cyn gynted ag y cefais fanylion y TPP roedd yn galonogol. Rwy’n cynllunio fy ngwersi gyda’r nod terfynol o siarad â gwleidydd mewn golwg. Rwy’n credu y byddai fy addysgu yn cael ei effeithio pe na bai hynny ar gael mwyach.”
Fern Thomas, athrawes, Ysgol Gyfun y Bont-faen