Dysgu Allweddol

Dysgu allweddol

Drwy cam hwn o’r Deialog Ddigidol: Cymru rydym yn parhau i weld effeithiau o’r rhaglen sy’n chwarae rhan bwysig wrth ein helpu i ddatblygu ein dealltwriaeth gyffredinol o gyswllt gwleidyddol, addysg ddemocrataidd ac ymgysylltiad ieuenctid. 

Isod rydym wedi amlinellu'r gwersi allweddol.

Gofyn Cwestiynau

Mae ein data yn dangos bod gan Ddeialog Ddigidol: Cymru effaith fwy dwys ar ddysgwyr a ofynnodd gwestiwn yn ystod sesiwn Deialog. 

Roedd 22% o ddysgwyr yn fwy tebygol o deimlo bod “gwleidydd yn malio am eu barn” os oeddent yn gofyn cwestiwn ac roeddent 27% yn fwy tebygol o ddweud eu bod wedi cael y sesiwn yn ddiddorol. 

Roeddent 28% hefyd yn fwy tebygol o deimlo'n gyfforddus yn gofyn cwestiwn. Gall hyn, wrth gwrs, fod oherwydd y ffaith bod dysgwyr a oedd yn teimlo'n gyfforddus yn gofyn cwestiynau yn fwy tebygol o wirfoddoli i ofyn cwestiynau, ond gall hefyd ddangos bod rhywfaint o effaith gadarnhaol o ofyn cwestiwn ei hun. 

Dysgwr yn Hystinngs Ieuenctid Gorllewin Caerdydd yn gofyn cwestiwn.
Dysgwr yn gofyn cwestiwn yn Hystings Gorllewin Caerdydd
Joe Percy. (2024)

Gall fod sawl rheswm dros hyn. Roedd dysgwyr a ofynnodd gwestiwn yn fwy tebygol o fod wedi cwblhau’r holl waith paratoi gyda’u hathrawon, lle gwnaethom annog pob dysgwr i lunio cwestiwn i’w ofyn yn y sesiwn. Gall hyn hefyd adlewyrchu effaith maint y grŵp (gweler isod), gan ei fod yn haws gofyn cwestiynau mewn grwpiau llai. 

Fodd bynnag, mae hefyd yn awgrymu bod dysgwyr yn fwy ymgysylltiedig mewn sesiynau lle mae ganddynt y cyfle i gymryd rhan weithredol, ac mae'n dangos effaith gadarnhaol ymgysylltiadau dan arweiniad dysgwyr lle mae dysgwyr yn gallu siarad am faterion sy'n bwysig iddynt.

“Roeddwn i’n hoffi sut y cawson ni ofyn y cwestiynau mewn gwirionedd, felly nid oedden ni’n dysgu amdanyn nhw yn unig ond roedden ni’n gallu gofyn ein cwestiynau ein hunain”
 Dysgwr, Ysgol Gynradd St John Lloyd RC

Maint y Grŵp

Gwelodd grwpiau maint canolig effaith mwy o ran gwybodaeth, hyder ac ymddiriedaeth:

Gwelsom fod grwpiau maint canolig (grwpiau o 21 i 40 o gyfranogwyr) wedi dangos effaith gadarnhaol fwy cyson ar draws ystod eang o ffactorau a dangosyddion o'i gymharu â grwpiau bach (grwpiau o lai nag 20) neu grwpiau mawr (grwpiau o 41 neu fwy). 

Gwelodd dysgwyr mewn grwpiau maint canolig gynnydd uwch yn eu gwybodaeth a'u dealltwriaeth wleidyddol, eu hyder i ymgysylltu â gwleidyddiaeth a'u hymddiriedaeth yn y system ddemocrataidd na dysgwyr mewn grwpiau bach neu fawr. Er enghraifft, mewn ymateb i "Rwy'n deall sut mae system wleidyddol Cymru yn gweithio", dangosodd dysgwyr a gymerodd ran mewn grwpiau canolig newid cadarnhaol o 23% mewn dealltwriaeth. Mewn cyferbyniad, dangosodd dysgwyr mewn grwpiau mawr newid cadarnhaol o 9%, a dangosodd grwpiau bach newid cadarnhaol o 17%.

Canran y Newid mewn Dysgwyr sy'n Cytuno â Datganiadau Allweddol Ar ôl Cymryd Rhan yn DDW (yn ôl maint y grŵp)

Grwpiau bach sydd orau wrth annog cyfranogiad democrataidd:

Dangosodd grwpiau bach y newid cadarnhaol mwyaf mewn meysydd sy'n gysylltiedig â chyfranogiad democrataidd, gan awgrymu eu bod yn fwy tebygol o gymryd rhan mewn democratiaeth y tu hwnt i'r sesiynau. Roeddent yn fwy tebygol o lofnodi deisebau, gwybod sut i gofrestru i bleidleisio a phleidleisio, a bod â mwy o ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth. Cynyddodd nifer y dysgwyr mewn grwpiau bach sydd â diddordeb mewn materion cymdeithasol a gwleidyddol 21 pwynt y cant o'i gymharu â chynnydd o 2 pwynt y cant ar gyfer grwpiau canolig eu maint a gostyngiad o 8 pwynt y cant ar gyfer grwpiau mawr.

Mae gan grwpiau mawr effaith lai ar draws y rhan fwyaf o ddangosyddion:

Er y gall grwpiau mawr gynyddu nifer y dysgwyr sy'n gallu cwrdd â'u gwleidydd a chlywed ganddo, ac arwain at y dysgwyr hynny'n gwella eu gwybodaeth a'u sgiliau gwleidyddol, gwelsom fod ymddiriedaeth a hyder y rhan fwyaf o ddysgwyr yn y grwpiau hyn wedi lleihau mewn gwirionedd ar ôl cymryd rhan, gyda nifer y dysgwyr yn nodi eu bod yn teimlo'n hyderus yn rhannu eu barn gyda gwleidyddion yn gostwng 7 pwynt y cant a'r niferoedd yn nodi bod gwleidyddion yn malio am yr hyn maen nhw'n ei feddwl yn gostwng 2 pwynt y cant.

Credwn fod hyn oherwydd llai o gyfleoedd i gyfranogwyr ymgysylltu a gofyn cwestiynau. Mae hyn yn tynnu sylw at gyfaddawd allweddol rhwng maint ac ansawdd yr effaith yn y sesiynau hyn.

Yr AS Nia Griffiths gyda dysgwyr yn Ysgol Gynradd Bigyn ar ôl sesiwn ddeialog wyneb yn wyneb.
Dysgwyr yn Ysgol Gynradd Bigyn gyda Nia Griffiths AS
Ysgol Gynradd Bigyn. (2023).

Dysgwyr Cynradd

Elfen newydd o'r rhaglen oedd cefnogaeth benodol i ysgolion cynradd, gydag adnoddau dysgu wedi'u cynllunio ar gyfer dysgwyr cam Cynnydd 3. Canfuom nid ond oedd Deialogau yn fwy effeithiol i ddysgwyr Blwyddyn 4 i 6 o'i gymharu â sesiynau Deialog gyda dysgwyr hŷn, ond ar draws llawer o ddangosyddion, arweiniodd y rhaglen at newid cadarnhaol mwy i ddysgwyr cynradd. 

Canran y Dysgwyr sy'n 'Deall System Wleidyddol Cymru'

Yn benodol, mae gwybodaeth a dealltwriaeth wleidyddol dysgwyr cynradd wedi gwella'n fawr gan Deialog Ddigidol: Cymru o'i gymharu â dysgwyr hŷn. Cododd canran y dysgwyr Blwyddyn 4 i 6 a gytunodd â'r datganiad "Rwy'n deall system wleidyddol Cymru" o 51% cyn y rhaglen i 76% ar ôl y rhaglen, newid o 25 pwynt y cant. 

I ddysgwyr Blwyddyn 7 i 11, roedd y cynnydd cadarnhaol yn llai, gyda newid o 14 pwynt y cant. Mae’r cynnydd cadarnhaol yn gostwng eto ar gyfer dysgwyr Blwyddyn 12 a 13, gan godi 7 pwynt y cant.

Roedd 43% o'r athrawon a gymerodd ran yn y rhaglen o ysgolion cynradd. Mae hyn yn dangos nid yn unig bod dysgwyr cynradd yn elwa o Ddeialog Ddigidol: Cymru, ond bod awydd gwirioneddol am y rhaglen ac addysg ddemocrataidd mewn ysgolion cynradd. 

“[Dysgais y byddai] oedrannau pleidleisio yng Nghymru yn 16 oed neu’n hŷn, ac mewn rhannau eraill o’r DU yn 18 oed neu’n hŷn”
Dysgwr, Ysgol Gynradd St John Lloyd RC

Ymgysylltiadau Lluosog

Er bod y rhan fwyaf o'r dysgwyr wedi cymryd rhan mewn un neu ddau sesiwn Deialog, cymerodd tua 5% o'r dysgwyr ran mewn tair sesiwn neu fwy. Er bod newidiadau cadarnhaol bach ar draws sawl dangosydd ar gyfer cymryd rhan mewn tair sesiwn neu fwy, yr effaith fwyaf yw ar hyder y dysgwyr.

Canran y dysgwyr sy'n cytuno eu bod yn hyderus yn rhannu barn gyda gwleidyddion, yn ôl nifer y Deialogau

Canran y dysgwyr sy'n cytuno eu bod yn hyderus yn siarad am faterion sy'n bwysig iddyn nhw, yn ôl nifer y Deialogau

Mewn ymateb i'r datganiad “Rwy'n hyderus wrth rannu barn gyda gwleidyddion” cynyddodd hyder dysgwyr a gymerodd ran mewn un sesiwn 9%, o'i gymharu â dysgwyr a gymerodd ran mewn tair sesiwn neu fwy lle cynyddodd eu hyder 14%.

Adlewyrchir y duedd hon pan fydd dysgwyr yn ymateb i'r datganiad “Rwy'n teimlo'n hyderus yn siarad am faterion sy'n bwysig i mi”. Gwelodd dysgwyr a gymerodd ran mewn un sesiwn gynnydd o 4% mewn hyder, o'i gymharu â dysgwyr a gymerodd ran mewn tair sesiwn neu fwy lle'r oedd yn 16%.

Ar gyfer y rhan fwyaf o ddangosyddion, mae'n ymddangos bod terfyn ar faint mwy y byddant yn gwella trwy gymryd rhan mewn Deialogau lluosog, gyda fawr o wahaniaeth rhwng y rhai sy'n ymddangos yn rhan o 2 neu 3+ sesiwn, ond mae dangosyddion hyder yn parhau i gynyddu gyda mwy o sesiynau. Mae'r amlygiad i wahanol wleidyddion, y profiad o lunio mwy o gwestiynau ac ateb cwestiynau lluosog gan wleidyddion yn amlwg yn gwella hyder y dysgwyr.

“Dw i’n cofio yn ein sesiwn gyntaf gyda chi eu bod nhw’n eithaf swil ac nad oedden nhw eisiau siarad. Ond yna ar ôl cwpl o sesiynau [mae dysgwyr yn sylweddoli] nad yw mor ddrwg ag yr ydych chi’n meddwl ac mae [gwleidyddion] yn fodau dynol y gallant siarad â nhw …

Dw i'n meddwl bod hynny'n eithaf pwysig i ni hefyd - i ddysgwyr beidio ag ofni gwleidyddiaeth.”
Sarah Jenkins, Lewis School Pengam